Menu główne

Aleksander Lach

 

Można go nazwać drugim zgierskim wydawcą i księgarzem po Auguście Robercie Wolffie. Był on człowiekiem niezwykle pomysłowym i ruchliwym w działalności upowszechnienia kultury w naszym mieście. Ponadto z jego nazwiskiem należy łączyć powstanie pierwszej w Polsce objazdowej księgarni, na kółkach.

Aleksander Lach, bo o nim tutaj mowa, urodził się 28 listopada 1892 r. w Warszawie. Jego ojciec był niewykwalifikowanym robotnikiem. Rodziców nie stać było, aby małego Olka posyłać do szkoły. Toteż często przebywał na wsi u dziadków, którym w miarę swych dziecięcych sił pomagał w gospodarstwie. Czytać nauczyła go matka.

W roku 1903 rodzina przeniosła się do Łodzi. Począwszy od 1904 r. Olek pracował jako gazeciarz, sprzedając dodatki nadzwyczajne łódzkich gazet. Jako 13-letni chłopiec prowadził kolportaż prasy łódzkiej i warszawskiej. Jeździł specjalnie do Warszawy nabywając tamtejszą legalną i nielegalną prasę o treści patriotycznej i klasowej (m.in. "Czerwony Sztandar"), także broszury i pocztówki. Sprzedawał je w pociągu, w drodze powrotnej do Łodzi.

W latach 1906-1910 pracował dorywczo jako nakładacz arkuszy na maszynę, a pod koniec w biurze czasopism A. Gębalskiego. Tam dowiedział się, że w Zgierzu nie było kolportera, więc zdecydował się na założenie w tym mieście punktu sprzedaży gazet. Mając 18 lat przybywa do Zgierza i instaluje swoją "firmę" początkowo w poczekalni tramwajowej (na obecnym placu Kilińskiego). Organizuje sprzedaż gazet w Zgierzu i okolicach, a ponadto w Strykowie, Ozorkowie i Łęczycy.

W roku 1912 poślubił córkę miejscowego murarza - Helenę z domu Janisiewicz. Pracowała ona w zgierskiej tkalni. Po ślubie porzuca tę pracę i pomaga mężowi w prowadzeniu kiosku z gazetami i materiałami piśmiennymi.

Wybuch wojny w 1914 r. przekreśla na razie ambitne zamierzenia związane z pracą oświatową. Natomiast wciąga go do pracy polityczno-niepodległościowej. Aktywnie działa w zgierskiej POW (Polskiej Organizacji Wojskowej). W roku 1916 zostaje aresztowany przez Niemców i następnie internowany w Szczypiornie i później osadzony w obozie w Havelbergu.

Jesienią 1918 r. w czasie rozbrajania Niemców wraca do Zgierza i przystępuje do intensywniejszej pracy. Buduje nowy, obszerniejszy kiosk z częścią magazynową. Robi większe zakupy książek u warszawskich wydawców: Gebethnera i Wolffa, M. Arcta i innych. Staje się także aktywnym członkiem Związku Księgarzy Polskich (pełniąc w Łódzkim Oddziale funkcję sekretarza przez wiele lat).

W roku 1923 rozpoczął przygotowania do uruchomienia księgarni wędrownej. Nabywa z demobilu samochód marki Buick i urządza księgarnię na kółkach z ladą i półkami. Ponadto, aby księgarnia była bardziej atrakcyjna, kupuje projekcyjny aparat filmowy i agregat prądotwórczy. W roku 1924 "Wędrowna Księgarnia Ludowa A. Lacha" przemierza miasteczka i wsie województwa łódzkiego i warszawskiego. Aby ułatwić korzystanie z księgarni, opracowuje specjalny katalog książek. Księgarnia ta oraz kino istniały przeszło rok.

W 1928 r. buduje na Starym Rynku w Zgierzu drugi kiosk z gazetami, książkami i materiałami piśmiennymi. Prowadzi także skromną działalność wydawniczą. Jej owocem jest seria 20 widokówek zgierskich, plan miasta Zgierza, 10 jednodniówek pt. "Zgierzanin" oraz praca B. Wachnika "Rys historyczny Zgierza cz. l".

W roku 1931 rozbudowuje znacznie swój pierwszy kiosk - księgarnię na Rynku Kilińskiego. Oprócz podręczników szkolnych w księgami tej była literatura piękna, literatura pedagogiczna, społeczna i techniczna. Zaspokaja ona w dużej mierze potrzeby zgierskiej inteligencji.

Wybuch wojny w 1939 r. nie omija Zgierza. Aleksander Lach zagrożony aresztowaniem przez Niemców ucieka do rodziny na wieś. Żona jego w tym samym czasie, gdy on jest poszukiwany, zostaje uwięziona w Łodzi. Po kilku tygodniach Niemcy wypuszczają ją na wolność. Dalszą część okupacji małżonkowie przeżyli w Radomsku.

Po ucieczce Niemców z Radomska - pieszo razem z żoną przybywają do Zgierza. Zastają tylko puste miejsca po swoich kioskach. Nie czuje się na siłach aby je odbudować, a ponadto "nowi" ludzie nie pozwalają mu wrócić do księgarstwa. Przez 5 lat pracuje w gospodarstwie rolnym swoich rodziców. W 1951 r. udaje mu się otrzymać pracę kontysty w Zakładach Przemysłu Barwników "Boruta" w Zgierzu.

W 1949 r. umiera żona Helena, z którą miał pięcioro dzieci: Adama, Andrzeja, Ewę, Józefa i Aleksandrę. On sam kończy bogaty i pracowity żywot 11 sierpnia 1974 r. i pochowany został na cmentarzu przy ul. Piotra Skargi w Zgierzu.

Najmłodszy syn Aleksandra - Józef odziedziczył po ojcu zamiłowanie do księgarstwa. Prowadził po wojnie we Wrocławiu, potem w Zabrzu i wreszcie w Katowicach, znany w tym województwie antykwariat. Najmłodsza córka - Aleksandra była polonistką i uczyła w szkole w Proboszczewicach. Córka Ewa była uznanym architektem, a najstarszy syn Adam ukończył chemię na Uniwersytecie w Poznaniu i po wojnie założył Zasadniczą Szkołę Chemiczną przy "Borucie". Zaś syn Andrzej zginął po wojnie w dotąd niewyjaśnionych okolicznościach. 

Szczepan Mikołajczyk
"Wybitni Zgierzanie - z urodzenia i z wyboru"
Fundacja Muzeum Miasta Zgierza
Zgierz 1994

Uzupełnienie życiorysu nadesłała wnuczka - pani Dorota Makaruk z domu Lach

Copyright © 2016. All Rights Reserved by Miasto Zgierz

Created by Logo firmy VobacomVobacom

Ważne komunikaty

19890
Usuń

Ostrzeżenie: Przymrozki

Przymrozki (stopień zagrożenia 1) od godz. 00:00 dnia 04.04.2020 do godz. 06:00 dnia 05.04.2020 r. Na obszarze powiatu zgierskiego prognozuje się...
19939
Usuń

Przerwy w dostawie wody

W dniach 02-30 kwietnia 2020 r. w godz. 8:00-16:00 mogą wystąpić przerwy w dostawie wody z powodu prac remontowo-budowlanych na sieci wodociągowej...
19827
Usuń

Koronawirus

Podstrona dot. koronawirusa COVID-19 - obejmująca zbiór informacji: Ważne telefony i strony internetowe;Zalecenia i schematy postępowań;Urzędy,...
19587
Usuń

Uwaga: roboty na ul. Długiej

Od dnia 26.03.2020 r. planowane jest rozpoczęcie robót na kolejnym odcinku ul. Długiej.Ten etap robót obejmie przebudowę chodników na odcinku od pl...
19534
Usuń

Rekrutacja do przedszkoli i klas pierwszych w szkołach podstawowych na rok szkolny 2020/2021

Terminy i kryteria rekrutacji na rok szkolny 2020/2021 do placówek prowadzonych przez Gminę Miasto Zgierz: do przedszkoli i oddziałów przedszkolnych...
19415
Usuń

Dyżury wakacyjne w miejskich przedszkolach i oddziałach przedszkolnych na rok szkolny 2019/2020

Harmonogram dyżurów wakacyjnych (przedszkola i oddziały przedszkolne) w bieżącym roku szkolnym 2019/2020
19931
Usuń

Odbiór odpadów wielkogabarytowych

Odbiór odpadów rozpoczyna się o godzinie 6:00 rano (dlatego do tej godziny należy wystawić odpady przed nieruchomość): 
10697
Usuń

Odpady komunalne: harmonogramy odbioru, deklaracje i stawki

Harmonogramy odbioru odpadów: 
14116
Usuń

Zagubione zwierzęta, zwierzęta do adopcji

Bezdomne zwierzęta, w szczególności psy i koty wyłapywane na terenie Gminy Miasto Zgierz przewożone są do Schroniska i Hotelu dla bezdomnych...
4942
Usuń

Dyżury aptek

Apteka całodobowa "U DOMINIKA" (ul. Lechonia 2 - tel. 42 716 52 30) dyżur pełni w dni powszednie, soboty, niedziele i święta. Godziny pracy...
Facebook
YouTube
Google+
RSS